MYŚLIBÓRZ — OKOLICZNE MIEJSCOWOŚCI
  • CHŁOPOWO - (niem. Herrendorf) wieś położona w pd-wsch części gminy Myślibórz. Rozlokowana na rozległej polanie otoczonej lasami. Istniał tutaj w XIX wieku duży folwark, po nim pozostały zabudowania. Niestety piękny barokowy pałac uległ zniszczeniu. Zachował się natomiast piękny krajobrazowy park przypałacowy z aleją starych lip. W centrum wsi na niewielkim wzniesieniu znajduje się ryglowy kościół. Około 2 km na północ od wsi znajduje się rezerwat krajobrazowy "Długogóra".
  • CZERNIKÓW - (niem. Zernikow) wieś leżąca 8 km na zachód od Myśliborza, na wschodnim brzegu Jeziora Czernikowskiego. Kształt jeziora przypomina dość szeroki liść. Długość jego wynosi 1400 m, maksymalna szerokość do 800 m. Powierzchnia jeziora wynosi 87 ha, lustro wody znajduje się na wysokości 61,8 m npm. Wokół wsi tereny prawie bezleśne. Miejscowość typowo rolnicza (dawniej PGR). W północno-zachodniej części wsi znajduje się pałac zbudowany w stylu barokowym, pochodzący z 1850 roku oraz krajobrazowy, naturalistyczny park pałacowy. Pałac zwrócony jest fasadą w kierunku wsi, ma on dwie kondygnacje i podpiwniczenie. We wnętrzu - kilka stylowych sal. Rokokowy salon ze stiukowymi ozdobami na ścianach i suficie. Piękny pokój z kominkiem, drewnianym pułapem i ładnymi parkietami. W latach 60 i 70-tych mieściła się tutaj Zasadnicza Szkoła Ogrodnicza. Obecny stan pałacu jest zły i wymaga natychmiastowego remontu. Na północ od pałacu, przy jeziorze, znajduje się park popałacowy. Usytuowany jest on na płaskim terenie zakończonym 5 metrową skarpą położoną wzdłuż brzegu jeziora. Cały obszar parku pokrywa zwarty starodrzew liściasty z nielicznymi drzewami iglastymi. Wiek drzewostanu określono na 40 - 160 lat. W zadrzewieniu dominują: lipa, buk, klon, dąb. W parku popałacowym za najładniejsze okazy należy uznać: dąb "Dobromir" o obwodzie pnia 480 cm (Dobromir - książę zachodniosłowiański) oraz buk pospolity o obwodzie pnia 410 cm. W centrum wsi znajduje się gotycki kościół poewangelicki z ciosów granitowych z XIII w. Pod koniec XIX wieku przebudowano portal oraz szczyt zachodni. W ścianie wschodniej znajduje się nisza pełniąca rolę tabernakulum (mała "szafka" do przechowywania hostii). Na uwagę zasługuje także ambona z 1598 roku.
  • DERCZEWO - (niem. Dertzow) wieś położona 6 km na północ od Myśliborza, na pograniczu gmin Myślibórz i Lipiany. Jest to bardzo stare osiedle; w okolicy znajdują się fragmenty grodziska słowiańskiego. W centrum wsi jest późnoromański granitowy kościół z 2 poł. XIII wieku, rozbudowany w XVI i na przełomie XIX/XX wieku. Ma on dwa portale ostrołukowe (jeden zamurowany), czyli wczesnogotyckie. Wewnątrz epitafium z 1734r. Na korpusie kościoła - drewniana wieżyczka na planie kwadratu z ośmioboczną latarnią. Niedaleko kościoła znajduje się mały dworek parterowy z końca XIX wieku z dachem dwuspadowym z facjatką. Za dworkiem i kościołem rozciąga się piękny park podworski o powierzchni 35 ha, który utworzono na przełomie XVIII i XIX wieku. W skład powierzchni parku wchodzi 17 ha jeziora Derczewskiego. Drzewostan parkowy jest różnowiekowy i posiada charakter naturalistyczny, typu leśnego. Wymogom pomnikowym odpowiadają takie drzewa jak: 4 dęby (310-540 cm), 2 lipy (300, 400cm), 4 buki (240cm), dąb stożkowy (180cm), 2 kasztanowce (560, 450 cm), 2 graby (220, 260 cm), 2 wiązy (450, 500 cm).
  • GŁAZÓW - (niem. Glasow) wieś położona 8 km na północny - wschód od Myśliborza, obok międzynarodowej trasy E61. Wieś jest złożona z dwóch części: starszej oddalonej od szosy o 2 km i młodszej ulicówki, położonej przy stacji PKP i szosie, powstałej w XIX i na pocz. XX wieku. Starsza część jest typową owalnicą, na nawsiu znajduje się neogotycki kościół z 1892 roku posiadający typową dla tego okresu wysoką wieżę ze szpiczastym hełmem. Na cmentarzu znajduje się neogotycka kaplica z 1920 r. W kierunku wsi Otanów prowadzi aleja dębowo - lipowa, w której drzewa osiągają obwód do 320 cm i liczą ponad 130 lat. W okolicy wsi znajduje się kilka jezior: Łubie, Będzin, Czółnowskie. W nowej szkole funkcjonuje sezonowe schronisko PTSM.
  • GOLENICE - (niem. Schildberg) jest to największa wieś w gminie Myślibórz. Położona 6 km na północny - zachód od Myśliborza, przy trasie Myślibórz - Chojna. Początki osady sięgają X wieku. Na niewielkim wzniesieniu otoczonym terenami podmokłymi powstał gród, którego pozostałości są tutaj bardzo dobrze zachowane. Grodzisko położone jest przy drodze asfaltowej z Golenic do Czernikowa. Do dzisiaj zachowała się fosa głębokości 8 m. Średnica korony grodziska wynosi 60 m. Największe znaczenie Golenic notuje się w wiekach XIII i XIV, kiedy była w granicach Nowej Marchii. W XIII wieku Golenice posiadały przywileje miejskie nadane przez margrabiów brandenburskich. Na przełomie XIII i XIV wieku rezydował tutaj archidiakon. Pod koniec XIV wieku Golenice utraciły przywileje miejskie stając się ponownie wsią. We wsi znajduje się barokowy kościół z połowy XVIII w. z potężną wieżą o nadbudowie drewnianej. Wewnątrz kościoła znajduje się loża feudalna oraz bardzo cenne wyposażenie: renesansowy ołtarz z XVI w. z gotyckimi figurkami z 1430 r. oraz zabytkowa ambona. We wsi znajduje się również zespół zabudowań dworskich z XVIII wieku. Na dziedziniec folwarku można wejść poprzez tzw. "budynek bramny" (zabudowanie gospodarcze posiadające olbrzymią bramę) o konstrukcji ryglowej. W głębi dziedzińca - pałac murowany z połowy XVIII w. o rozmiarach 15x30 m, parterowy z mansardą. Został on wypalony w czasie II wojny światowej. Odbudowano go w r. 1955. W pałacu mieściła się do 1982 roku Zasadnicza Szkoła Rolnicza. Przed pałacem znajduje się niewielki gazon. W pobliżu kościoła i pałacu zlokalizowano nieduży park o charakterze krajobrazowym w stylu angielskim o powierzchni 3,4 ha. Na terenie parku znajdują się trzy aleje: dwie grabowe i jedna kasztanowa przy której znajduje się grupa głazów narzutowych. W pobliżu południowej granicy parku, na skarpie, znajduje się punkt widokowy na jezioro Golenicko - Dobropolskie. Wiek drzewostanu określa się na 70 - 130 lat (niektóre do 180 lat). Na szczególną uwagę zasługują takie drzewa jak: jesiony wyniosłe (o obwodzie do 450 cm), jesion wyniosły odmiany zwisającej (220), cztery cisy (obw. do 130 cm), dwa platany (400, 340), buk pospolity odmiany purpurowej (380), dwa kasztanowce białe (430, 350), świerk pospolity (330), dąb szypułkowy odmiany stożkowej (190). Pomnikowe drzewa występują także poza parkiem. Przy kościele znajdują się: cis drzewiasty "Diakon" o obwodzie pnia 90 cm oraz rosnący przy furcie cmentarnej jesion "Krzysztof" o obwodzie pnia 420 cm.
  • KIERZKÓW - (niem. Kerkow) wieś sołecka położona 10 km na północny - zachód od Myśliborza, na skrzyżowaniu dróg lokalnych Rów - Otanów z drogą do Golenic. Miejscowość doskonale zachowała tradycyjny plan urbanistyczny. Jest to owalnica, na której nawsiu znajdują się dwa stawy, kościół i kilka innych zabudowań. Kościół pochodzi z XVIII wieku, zbudowany z cegły i przykryty dachem dwuspadowym. Od strony wschodniej posiada półokrągłą absydę (pomieszczenie zamykające prezbiterium), a od zachodniej wieżę ryglową na podstawie ceglanej o drewnianym hełmie. We wsi znajduje się kilka ciekawych domów wąskofrontowych i zabudowań ryglowych. Do północnej części wsi przylega folwark. Znajduje się tutaj mały parterowy dworek z ganeczkiem i dachem naczółkowym z około 1908 roku. Do północnej elewacji dworku przylega park krajobrazowy typu ogrodu modernistycznego. Wiek starodrzewu określa się na 90 - 120 lat. Dwa kilometry na południe od wsi znajdują się łąki torfowiskowe tzw. "Żurawie Łąki" siedlisko ptactwa błotnego.
  • NAWROCKO - (niem. Liebenfelde, nazwa przejściowa Janowo) wieś sołecka położona 5 km na południowy - zachód od Myśliborza, przy drodze Myślibórz - Czerników. Układ dróg przypomina widlicę. We wsi znajduje się kościół barokowy z XVIII wieku z cegły, tynkowany, o rozmiarach 22 x 11 m. Klasycystyczny portal z kolumnami z XIX w. Wieża o dachu namiotowym. Wewnątrz - pułap z ozdobnie rżniętymi belkami, ołtarz z XVIII wieku. W centrum wsi znajduje się dawny folwark, na terenie którego założony został park krajobrazowy. W latach 60-tych wybudowano tutaj szkołę, a na polanie parkowej - boisko. Wiek drzewostanu parkowego ocenia się na 100 - 150 lat. Na szczególną uwagę zasługują: buki pospolite (obw. 400, 310 cm), buk czerwonolistny (270), dęby szypułkowe (380 i 340), dęby stożkowate (200), 6 grabów pospolitych (240-360), kasztanowce (300 i 330), jawory (240 i 300), jawor purpurowy (210), lipy srebrzyste (350 i 370), 9 lip (280-650), 8 platanów 260-330), 3 cisy (180), robina (330). OTANÓW - (niem. Wuthenow) wieś sołec-ka położona 10 km na północ od Myśliborza, przy drodze Myślibórz - Sitno - Pyrzyce. W centrum wsi znajduje się neogotycki kościół z ciekawym wyposażeniem z XVIII w. W północnej części wsi znajdował się dawniej budynek dworski. Po dawnym folwarku dworskim obecnie pozostał jedynie park o powierzchni 3,5 ha. Wiek starodrzewu parkowego oceniony jest na 100-150 lat. Na szczególną uwagę zasługują: 2 cisy (240,200), lipy (410,300), kasztanowiec żółty (240), 2 buki (350,300), 2 robinie (500,350).
  • ROŚCIN - (niem. Rostin) wieś sołecka położona 6 km na południowy - zachód od Myśliborza. Jest to osiedle samorodne o charakterze widlicy (osiedle nieregularne zbudowane przy rozwidleniu szlaków komunikacyjnych. Położona przy zbiegu dróg z Nawrocka, Chłopowa i Pszczelnika, w terenie pagórkowatym przy jeziorze Rościńskim. Pierwsza wzmianka o Rościnie w źródłach pisanych pojawia się już w 1337 roku. W połowie XVIII wieku powstaje w Rościnie fabryka fajek glinianych, której wyroby rozchodziły się po całej Europie. Surowiec do produkcji fajek, czyli białą glinkę, wydobywano w najbliższym sąsiedztwie jeziora Rościńskiego przy drodze do Myśliborza. Rościn posiada kilka cennych zabytków architektury. W centralnej części wioski znajduje się kościół pw. Św. Rocha. Jest to świątynia murowana z dachem dwuspadowym, wieżą i chórem. Wieża umieszczona jest w zachodniej części kościoła. Na niej znajduje się charakterystyczny dla architektury rokokowej gzyms wybrzuszony, świadczący o tym, że kościół powstał w 2 połowie XVIII w. Wieża zwieńczona jest spiczastym hełmem, zakończonym iglicą z chorągiewką, na której widnieje rok 1922 (restauracja kościoła w latach 1920-1922). W wieży znajdują się dwa dzwony. Mniejszy z nich pochodzi z 1887r. Po przeciwnej stronie drogi znajduje się dawny kościół z ciosów granitowych. Zbudowany w stylu gotyckim na przełomie XIII i XIV wieku. Jest to budowla salowa na rzucie prostokąta. Nie posiada wieży. Od strony zachodniej znajduje się główny portal wejściowy trzykrotnie schodkowany, ostrołukowy. Dach jest dwuspadowy, a szczyty blendowane (posiadające okna pozorowane). W wieku XVIII kościół został przebudowany na spichlerz. Po wojnie służył jako magazyn PGR. Po rozpadzie przedsiębiorstw rolnych kościół jest niezagospodarowany i coraz bardziej dewastowany. W najbliższym sąsiedztwie dawnego kościoła znajduje się pałac murowany pochodzący z XVIII w. Posiada on dwie kondygnacje i umieszczony jest na planie prostokąta. Od strony wschodniej pałac posiada fasadę z klasycystycznymi obramowaniami okiennymi i gzymsami. W środku fasady występuje ryzalit (wysunięta przed lico część elewacji) zwieńczony tympanonem (trójkątny płaski szczyt nad portykiem lub ryzalitem) oraz podjazd. Dach mansardowy (dwukondygnacyjny o zmiennym kącie nachylenia połaci) kryty dachówką ceramiczną. Po stronie południowej i północnej znajdują się parterowe dobudówki. Po południowej stronie pałacu znajduje się park naturalistyczny. Zajmuje on powierzchnię około 3 ha. Na terenie parku rosną dęby, platany, świerki, lipy oraz inne gatunki drzew. Na uwagę zasługują pomniki przyrody: przy pałacu lipa o obw. 4,5 m, we wschodniej stronie parku dąb szypułkowy o obw. 4,4 m oraz grupa platanów w niedalekim sąsiedztwie drogi do Pszczelnika. W okolicach wsi, przy drodze polnej do Chłopowa (przez Chłopówko), w niewielkim lasku, znajduje się olbrzymi głaz narzutowy o obwodzie 9,25 m (na wysokości 1,5 m). Jest to pomnik przyrody nie ożywionej nazywany przez Niemców Klickstein.

  • SITNO - (niem. Hohenzieten) - wieś sołecka znajdująca się w północnej części gminy Myślibórz, tam, gdzie graniczy ona z Ziemią Pyrzycką. Toteż krajobraz tej okolicy jest raczej bezleśny, rolniczy. Wieś położone jest przy północno - wschodnim brzegu jeziora Sitno Wielkie. Jezioro to należy do największych na Pojezierzu Myśliborskim. Powierzchnia jego wynosi 186 ha. Są to dwie duże, krzyżujące się rynny polodowcowe. Długość jeziora na linii północ - południe wynosi 3 km, a szerokość dochodzi do 2,5 km. Maksymalna głębokość wynosi 9.2 m, lustro wody jest położone na wysokości 62,8 m npm. Na jeziorze są 2 większe wyspy. Przy samym jeziorze usytuowano kompleks dworski z końca XIX wieku, w którym najważniejszym obiektem jest dwór. Jest to obiekt dwupiętrowy, podpiwniczony, z wysokim łamanym dachem. Od frontu ganek z podjazdem, z którego rozciąga się piękny widok na jezioro. W pobliżu dworu znajduje się dom rządcy, parterowy z dachem mansardowym i przedprożem. Na pobliskim wzniesieniu - kościół neoromański z kamienia i cegły, orientowany, z wieżą na planie kwadratu. Z kompleksem dworskim graniczy rozległy park krajobrazowy o powierzchni 6,5 ha. Należy on do najcenniejszych tego typu obiektóW na Ziemi Myśliborskiej. Występuje tu wiele gatunków krzewów i drzew. Do najciekawszych można zaliczyć: 2 miłorzęby japońskie, świerki srebrzyste, jawory purpurowe, wiąz polny (o obw. 450 cm), kasztanowce (340, 460), lipy (400), jawor (300) oraz aleję starych buków (o obw. 300 - 400 cm).
  • SULIMIERZ - (niem. Adamsdorf) wieś sołecka położona 5 km na południowy - wschód od Lipian. Wieś ma wyraźny kształt owalnicy z olbrzymim nawsiem. Na nawsiu znajduje się barokowy kościół z połowy XVIII wieku z cegły na planie prostokąta o wymiarach 24x12 m. Naroża świątyni są zaokrąglone, pilastry boniowane. Od frontu - wysoka wieża z latarnią. Przed kościołem znajdują się 2 stare cisy. W południowej części osady znajduje się zespół podworski. Budynek mieszkalny, wybudowany na miejscu dawnego dworu oraz budynki gospodarcze ustawione są w czworobok, tworząc obszerny dziedziniec. Na południe od dawnego dworu rozciąga się rozległy park o powierzchni 6 ha dochodzący do brzegów jeziora Sulimierskiego. Wiek starodrzewu ocenia się na 100 - 150 lat. Na szczególną uwagę zasługują: dęby (o obwodach 300 i 400 cm), buki pospolite (290 i 310), wierzby białe (290 i 450), klon (450), kasztanowce (310 i 400) oraz lipa (420).
  • TARNOWO - (niem. Justinenhof) wieś położona 15 km na północ od Myśliborza, w sołectwie Otanów, przy północnej stronie drogi lokalnej Otanów - Kierzków. Zabudowę wsi stanowią wyłącznie budynki byłego PGR oraz zabudowania dworskie pochodzące z II połowy XIX wieku. W północnej części wsi znajduje się piękny dworek, niestety obecnie w bardzo złym stanie. Za dworkiem rozciąga się na obszarze 9 ha park podworski. Wiek starodrzewu ocenia się na 100 - 150 lat. Na szczególną uwagę zasługują takie drzewa jak: dąb (o obwodzie pnia 330 cm), klon srebrzysty (300), platan (250), jawor pięcioramienny (330), dąb czerwony (180), żywotnik zachodni (180).
Oprac. Marek Sobiegraj, Kwartalnik "Z BIEGIEM MYŚLI" nr 2 (3) 2000

 

Wiadomości
ogólne
Gmina
Zabytki
Rezerwaty
turystyka
Okoliczne
miejscowości
Mapa
zabytków
str. główna